1122 lines
88 KiB
HTML
1122 lines
88 KiB
HTML
<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
|
||
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8">
|
||
<title>Simulación de estrategias de manejo a partir del modelo DSSAT para incrementar los rendimientos de un cultivar de maíz</title><link xmlns="" rel="canonical" href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2079-34802021000200008">
|
||
<meta xmlns="" http-equiv="Pragma" content="no-cache">
|
||
<meta xmlns="" http-equiv="Expires" content="Mon, 06 Jan 1990 00:00:01 GMT">
|
||
<meta xmlns="" content-math-type="text/mathml">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_journal_title" content="Cuban Journal of Agricultural Science">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_journal_title_abbrev" content="Cuban J. Agric. Sci.">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_publisher" content="Instituto de Ciencia Animal">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_title" content="Simulación de estrategias de manejo a partir del modelo DSSAT para incrementar los rendimientos de un cultivar de maíz">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_date" content="06/2021">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_volume" content="55">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_issue" content="2">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_issn" content="2079-3480">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_doi" content="">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_abstract_html_url" content="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S2079-34802021000200008&lng=es&nrm=iso&tlng=es">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_fulltext_html_url" content="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2079-34802021000200008&lng=es&nrm=iso&tlng=es">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="Rodríguez González, O.">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="Florido Bacallao, R.">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="Hernández Córdova, Naivy">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="Soto Carreño, F.">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="Jeréz Mompié, E.I.">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="González Viera, Deborah">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="Vázquez Montenegro, R.J.">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto de Meteorología, Regla, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto de Meteorología, Regla, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="Rodríguez González, O.">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="Florido Bacallao, R.">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="Hernández Córdova, Naivy">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="Soto Carreño, F.">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="Jeréz Mompié, E.I.">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="González Viera, Deborah">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), San José de las Lajas, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author" content="Vázquez Montenegro, R.J.">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto de Meteorología, Regla, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_author_institution" content="Instituto de Meteorología, Regla, Cuba">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_firstpage" content="">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_lastpage" content="">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_id" content="">
|
||
<meta xmlns="" name="citation_pdf_url" language="en" default="true" content="http://scielo.sld.cu/pdf/cjas/v55n2/2079-3480-cjas-55-02-e08.pdf">
|
||
<link xmlns="" rel="stylesheet" type="text/css" href="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/screen.css">
|
||
<link xmlns="" rel="stylesheet" type="text/css" href="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/xml.css">
|
||
<script type="text/javascript" async="" src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/ga.js"></script><script xmlns="" language="javascript" src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/jquery-1.4.2.min.js"></script><script xmlns="" language="javascript" src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/toolbox.js"></script><script src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/MathJax.js" id=""></script><style type="text/css">.MathJax_Preview {color: #888}
|
||
#MathJax_Message {position: fixed; left: 1px; bottom: 2px; background-color: #E6E6E6; border: 1px solid #959595; margin: 0px; padding: 2px 8px; z-index: 102; color: black; font-size: 80%; width: auto; white-space: nowrap}
|
||
#MathJax_MSIE_Frame {position: absolute; top: 0; left: 0; width: 0px; z-index: 101; border: 0px; margin: 0px; padding: 0px}
|
||
.MathJax_Error {color: #CC0000; font-style: italic}
|
||
</style><style type="text/css">.MathJax_Hover_Frame {border-radius: .25em; -webkit-border-radius: .25em; -moz-border-radius: .25em; -khtml-border-radius: .25em; box-shadow: 0px 0px 15px #83A; -webkit-box-shadow: 0px 0px 15px #83A; -moz-box-shadow: 0px 0px 15px #83A; -khtml-box-shadow: 0px 0px 15px #83A; border: 1px solid #A6D ! important; display: inline-block; position: absolute}
|
||
.MathJax_Menu_Button .MathJax_Hover_Arrow {position: absolute; cursor: pointer; display: inline-block; border: 2px solid #AAA; border-radius: 4px; -webkit-border-radius: 4px; -moz-border-radius: 4px; -khtml-border-radius: 4px; font-family: 'Courier New',Courier; font-size: 9px; color: #F0F0F0}
|
||
.MathJax_Menu_Button .MathJax_Hover_Arrow span {display: block; background-color: #AAA; border: 1px solid; border-radius: 3px; line-height: 0; padding: 4px}
|
||
.MathJax_Hover_Arrow:hover {color: white!important; border: 2px solid #CCC!important}
|
||
.MathJax_Hover_Arrow:hover span {background-color: #CCC!important}
|
||
</style><style type="text/css">#MathJax_Zoom {position: absolute; background-color: #F0F0F0; overflow: auto; display: block; z-index: 301; padding: .5em; border: 1px solid black; margin: 0; font-weight: normal; font-style: normal; text-align: left; text-indent: 0; text-transform: none; line-height: normal; letter-spacing: normal; word-spacing: normal; word-wrap: normal; white-space: nowrap; float: none; -webkit-box-sizing: content-box; -moz-box-sizing: content-box; box-sizing: content-box; box-shadow: 5px 5px 15px #AAAAAA; -webkit-box-shadow: 5px 5px 15px #AAAAAA; -moz-box-shadow: 5px 5px 15px #AAAAAA; -khtml-box-shadow: 5px 5px 15px #AAAAAA; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.dropshadow(OffX=2, OffY=2, Color='gray', Positive='true')}
|
||
#MathJax_ZoomOverlay {position: absolute; left: 0; top: 0; z-index: 300; display: inline-block; width: 100%; height: 100%; border: 0; padding: 0; margin: 0; background-color: white; opacity: 0; filter: alpha(opacity=0)}
|
||
#MathJax_ZoomFrame {position: relative; display: inline-block; height: 0; width: 0}
|
||
#MathJax_ZoomEventTrap {position: absolute; left: 0; top: 0; z-index: 302; display: inline-block; border: 0; padding: 0; margin: 0; background-color: white; opacity: 0; filter: alpha(opacity=0)}
|
||
</style><style type="text/css">#MathJax_About {position: fixed; left: 50%; width: auto; text-align: center; border: 3px outset; padding: 1em 2em; background-color: #DDDDDD; color: black; cursor: default; font-family: message-box; font-size: 120%; font-style: normal; text-indent: 0; text-transform: none; line-height: normal; letter-spacing: normal; word-spacing: normal; word-wrap: normal; white-space: nowrap; float: none; z-index: 201; border-radius: 15px; -webkit-border-radius: 15px; -moz-border-radius: 15px; -khtml-border-radius: 15px; box-shadow: 0px 10px 20px #808080; -webkit-box-shadow: 0px 10px 20px #808080; -moz-box-shadow: 0px 10px 20px #808080; -khtml-box-shadow: 0px 10px 20px #808080; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.dropshadow(OffX=2, OffY=2, Color='gray', Positive='true')}
|
||
#MathJax_About.MathJax_MousePost {outline: none}
|
||
.MathJax_Menu {position: absolute; background-color: white; color: black; width: auto; padding: 2px; border: 1px solid #CCCCCC; margin: 0; cursor: default; font: menu; text-align: left; text-indent: 0; text-transform: none; line-height: normal; letter-spacing: normal; word-spacing: normal; word-wrap: normal; white-space: nowrap; float: none; z-index: 201; box-shadow: 0px 10px 20px #808080; -webkit-box-shadow: 0px 10px 20px #808080; -moz-box-shadow: 0px 10px 20px #808080; -khtml-box-shadow: 0px 10px 20px #808080; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.dropshadow(OffX=2, OffY=2, Color='gray', Positive='true')}
|
||
.MathJax_MenuItem {padding: 2px 2em; background: transparent}
|
||
.MathJax_MenuArrow {position: absolute; right: .5em; padding-top: .25em; color: #666666; font-size: .75em}
|
||
.MathJax_MenuActive .MathJax_MenuArrow {color: white}
|
||
.MathJax_MenuArrow.RTL {left: .5em; right: auto}
|
||
.MathJax_MenuCheck {position: absolute; left: .7em}
|
||
.MathJax_MenuCheck.RTL {right: .7em; left: auto}
|
||
.MathJax_MenuRadioCheck {position: absolute; left: 1em}
|
||
.MathJax_MenuRadioCheck.RTL {right: 1em; left: auto}
|
||
.MathJax_MenuLabel {padding: 2px 2em 4px 1.33em; font-style: italic}
|
||
.MathJax_MenuRule {border-top: 1px solid #CCCCCC; margin: 4px 1px 0px}
|
||
.MathJax_MenuDisabled {color: GrayText}
|
||
.MathJax_MenuActive {background-color: Highlight; color: HighlightText}
|
||
.MathJax_MenuDisabled:focus, .MathJax_MenuLabel:focus {background-color: #E8E8E8}
|
||
.MathJax_ContextMenu:focus {outline: none}
|
||
.MathJax_ContextMenu .MathJax_MenuItem:focus {outline: none}
|
||
#MathJax_AboutClose {top: .2em; right: .2em}
|
||
.MathJax_Menu .MathJax_MenuClose {top: -10px; left: -10px}
|
||
.MathJax_MenuClose {position: absolute; cursor: pointer; display: inline-block; border: 2px solid #AAA; border-radius: 18px; -webkit-border-radius: 18px; -moz-border-radius: 18px; -khtml-border-radius: 18px; font-family: 'Courier New',Courier; font-size: 24px; color: #F0F0F0}
|
||
.MathJax_MenuClose span {display: block; background-color: #AAA; border: 1.5px solid; border-radius: 18px; -webkit-border-radius: 18px; -moz-border-radius: 18px; -khtml-border-radius: 18px; line-height: 0; padding: 8px 0 6px}
|
||
.MathJax_MenuClose:hover {color: white!important; border: 2px solid #CCC!important}
|
||
.MathJax_MenuClose:hover span {background-color: #CCC!important}
|
||
.MathJax_MenuClose:hover:focus {outline: none}
|
||
</style><style type="text/css">.MathJax_Preview .MJXf-math {color: inherit!important}
|
||
</style><style type="text/css">.MJX_Assistive_MathML {position: absolute!important; top: 0; left: 0; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px); padding: 1px 0 0 0!important; border: 0!important; height: 1px!important; width: 1px!important; overflow: hidden!important; display: block!important; -webkit-touch-callout: none; -webkit-user-select: none; -khtml-user-select: none; -moz-user-select: none; -ms-user-select: none; user-select: none}
|
||
.MJX_Assistive_MathML.MJX_Assistive_MathML_Block {width: 100%!important}
|
||
</style><style type="text/css">.MJXp-script {font-size: .8em}
|
||
.MJXp-right {-webkit-transform-origin: right; -moz-transform-origin: right; -ms-transform-origin: right; -o-transform-origin: right; transform-origin: right}
|
||
.MJXp-bold {font-weight: bold}
|
||
.MJXp-italic {font-style: italic}
|
||
.MJXp-scr {font-family: MathJax_Script,'Times New Roman',Times,STIXGeneral,serif}
|
||
.MJXp-frak {font-family: MathJax_Fraktur,'Times New Roman',Times,STIXGeneral,serif}
|
||
.MJXp-sf {font-family: MathJax_SansSerif,'Times New Roman',Times,STIXGeneral,serif}
|
||
.MJXp-cal {font-family: MathJax_Caligraphic,'Times New Roman',Times,STIXGeneral,serif}
|
||
.MJXp-mono {font-family: MathJax_Typewriter,'Times New Roman',Times,STIXGeneral,serif}
|
||
.MJXp-largeop {font-size: 150%}
|
||
.MJXp-largeop.MJXp-int {vertical-align: -.2em}
|
||
.MJXp-math {display: inline-block; line-height: 1.2; text-indent: 0; font-family: 'Times New Roman',Times,STIXGeneral,serif; white-space: nowrap; border-collapse: collapse}
|
||
.MJXp-display {display: block; text-align: center; margin: 1em 0}
|
||
.MJXp-math span {display: inline-block}
|
||
.MJXp-box {display: block!important; text-align: center}
|
||
.MJXp-box:after {content: " "}
|
||
.MJXp-rule {display: block!important; margin-top: .1em}
|
||
.MJXp-char {display: block!important}
|
||
.MJXp-mo {margin: 0 .15em}
|
||
.MJXp-mfrac {margin: 0 .125em; vertical-align: .25em}
|
||
.MJXp-denom {display: inline-table!important; width: 100%}
|
||
.MJXp-denom > * {display: table-row!important}
|
||
.MJXp-surd {vertical-align: top}
|
||
.MJXp-surd > * {display: block!important}
|
||
.MJXp-script-box > * {display: table!important; height: 50%}
|
||
.MJXp-script-box > * > * {display: table-cell!important; vertical-align: top}
|
||
.MJXp-script-box > *:last-child > * {vertical-align: bottom}
|
||
.MJXp-script-box > * > * > * {display: block!important}
|
||
.MJXp-mphantom {visibility: hidden}
|
||
.MJXp-munderover {display: inline-table!important}
|
||
.MJXp-over {display: inline-block!important; text-align: center}
|
||
.MJXp-over > * {display: block!important}
|
||
.MJXp-munderover > * {display: table-row!important}
|
||
.MJXp-mtable {vertical-align: .25em; margin: 0 .125em}
|
||
.MJXp-mtable > * {display: inline-table!important; vertical-align: middle}
|
||
.MJXp-mtr {display: table-row!important}
|
||
.MJXp-mtd {display: table-cell!important; text-align: center; padding: .5em 0 0 .5em}
|
||
.MJXp-mtr > .MJXp-mtd:first-child {padding-left: 0}
|
||
.MJXp-mtr:first-child > .MJXp-mtd {padding-top: 0}
|
||
.MJXp-mlabeledtr {display: table-row!important}
|
||
.MJXp-mlabeledtr > .MJXp-mtd:first-child {padding-left: 0}
|
||
.MJXp-mlabeledtr:first-child > .MJXp-mtd {padding-top: 0}
|
||
.MJXp-merror {background-color: #FFFF88; color: #CC0000; border: 1px solid #CC0000; padding: 1px 3px; font-style: normal; font-size: 90%}
|
||
.MJXp-scale0 {-webkit-transform: scaleX(.0); -moz-transform: scaleX(.0); -ms-transform: scaleX(.0); -o-transform: scaleX(.0); transform: scaleX(.0)}
|
||
.MJXp-scale1 {-webkit-transform: scaleX(.1); -moz-transform: scaleX(.1); -ms-transform: scaleX(.1); -o-transform: scaleX(.1); transform: scaleX(.1)}
|
||
.MJXp-scale2 {-webkit-transform: scaleX(.2); -moz-transform: scaleX(.2); -ms-transform: scaleX(.2); -o-transform: scaleX(.2); transform: scaleX(.2)}
|
||
.MJXp-scale3 {-webkit-transform: scaleX(.3); -moz-transform: scaleX(.3); -ms-transform: scaleX(.3); -o-transform: scaleX(.3); transform: scaleX(.3)}
|
||
.MJXp-scale4 {-webkit-transform: scaleX(.4); -moz-transform: scaleX(.4); -ms-transform: scaleX(.4); -o-transform: scaleX(.4); transform: scaleX(.4)}
|
||
.MJXp-scale5 {-webkit-transform: scaleX(.5); -moz-transform: scaleX(.5); -ms-transform: scaleX(.5); -o-transform: scaleX(.5); transform: scaleX(.5)}
|
||
.MJXp-scale6 {-webkit-transform: scaleX(.6); -moz-transform: scaleX(.6); -ms-transform: scaleX(.6); -o-transform: scaleX(.6); transform: scaleX(.6)}
|
||
.MJXp-scale7 {-webkit-transform: scaleX(.7); -moz-transform: scaleX(.7); -ms-transform: scaleX(.7); -o-transform: scaleX(.7); transform: scaleX(.7)}
|
||
.MJXp-scale8 {-webkit-transform: scaleX(.8); -moz-transform: scaleX(.8); -ms-transform: scaleX(.8); -o-transform: scaleX(.8); transform: scaleX(.8)}
|
||
.MJXp-scale9 {-webkit-transform: scaleX(.9); -moz-transform: scaleX(.9); -ms-transform: scaleX(.9); -o-transform: scaleX(.9); transform: scaleX(.9)}
|
||
.MathJax_PHTML .noError {vertical-align: ; font-size: 90%; text-align: left; color: black; padding: 1px 3px; border: 1px solid}
|
||
</style></head><body><div id="MathJax_Message" style="display: none;"></div><a name="top"></a><div class="container"><div class="top"><div id="issues"></div><table xmlns="" cellspacing="0" cellpadding="7" width="100%" border="0"><tbody><tr>
|
||
<td valign="top" width="26%"><p align="center">
|
||
<a href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?lng=es"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/fbpelogp.gif" border="0" alt="SciELO - Scientific Electronic Library Online"></a><br>
|
||
</p></td>
|
||
<td valign="top" width="74%"><table><tbody><tr>
|
||
<td nowrap="nowrap">
|
||
<img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/grp1c.gif"> <img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/artsrc.gif"><br><a href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_issuetoc&pid=2079-348020210002&lng=es&nrm=iso"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/toc.gif" border="0" alt="vol.55 número2"></a><a href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2079-34802021000200007&lng=es&nrm=iso"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/prev.gif" border="0" alt="Determinación del valor económico ambiental de una lechería típica tropical de Mayabeque, Cuba"></a><a href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2079-34802021000200009&lng=es&nrm=iso"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/next.gif" border="0" alt="Efecto de la inoculación con microorganismos benéficos en variables agroproductivas de Morus alba"></a> <a href="http://scielo.sld.cu/cgi-bin/wxis.exe/iah/?IsisScript=iah/iah.xis&base=article%5Edcjas&index=AU&format=iso.pft&lang=e&limit=2079-3480"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/author.gif" border="0" alt="índice de autores"></a><a href="http://scielo.sld.cu/cgi-bin/wxis.exe/iah/?IsisScript=iah/iah.xis&base=article%5Edcjas&index=KW&format=iso.pft&lang=e&limit=2079-3480"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/subject.gif" border="0" alt="índice de materia"></a><a href="http://scielo.sld.cu/cgi-bin/wxis.exe/iah/?IsisScript=iah/iah.xis&base=article%5Edcjas&format=iso.pft&lang=e&limit=2079-3480"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/search.gif" border="0" alt="búsqueda de artículos"></a>
|
||
</td>
|
||
<td nowrap="nowrap" valign="bottom">
|
||
<a href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_serial&pid=2079-3480&lng=es&nrm=iso"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/home.gif" border="0" alt="Home Page"></a><a href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_alphabetic&lng=es&nrm=iso"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/alpha.gif" border="0" alt="lista alfabética de revistas"></a>
|
||
|
||
</td>
|
||
</tr></tbody></table></td>
|
||
</tr></tbody></table>
|
||
<br xmlns=""></div><div class="content"><form xmlns="" name="addToShelf" method="post" action="http://www.scielo.org/applications/scielo-org/services/addArticleToShelf.php" target="mensagem">
|
||
<input type="hidden" name="PID" value="S2079-34802021000200008"><input type="hidden" name="url" value="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext%26pid=S2079-34802021000200008%26lng=es%26nrm=iso%26tlng=es">
|
||
</form>
|
||
<form xmlns="" name="citedAlert" method="post" action="http://www.scielo.org/applications/scielo-org/services/citedAlert.php" target="mensagem">
|
||
<input type="hidden" name="PID" value="S2079-34802021000200008"><input type="hidden" name="url" value="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext%26pid=S2079-34802021000200008%26lng=es%26nrm=iso%26tlng=es">
|
||
</form>
|
||
<form xmlns="" name="accessAlert" method="post" action="http://www.scielo.org/applications/scielo-org/services/accessAlert.php" target="mensagem">
|
||
<input type="hidden" name="PID" value="S2079-34802021000200008"><input type="hidden" name="url" value="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext%26pid=S2079-34802021000200008%26lng=es%26nrm=iso%26tlng=es">
|
||
</form>
|
||
<div xmlns="" id="group">
|
||
<div id="toolBox">
|
||
<h2 id="toolsSection">Mi SciELO</h2>
|
||
<div id="box_content"><ul><li><a href="http://www.scielo.org/apps/servicesplatform/client/controller/authentication/origin/aHR0cDovL3NjaWVsby5zbGQuY3Uvc2NpZWxvLnBocD9zY3JpcHQ9c2NpX2FydHRleHQmcGlkPVMyMDc5LTM0ODAyMDIxMDAwMjAwMDA4JmxuZz1lcyZucm09aXNvJnRsbmc9ZXM=" onclick="callUpdateArticleLog('servicos_customizados');" rel="nofollow"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/iconLogin.gif">Servicios personalizados</a></li></ul></div>
|
||
</div>
|
||
<div id="toolBox">
|
||
<h2 id="toolsSection">Servicios Personalizados</h2>
|
||
<div class="toolBoxSection" style="background: url("../../img/collapsed2.png") right center no-repeat;"><h2 class="toolBoxSectionh2">Articulo</h2></div>
|
||
<div class="box" style="display: block;"><ul>
|
||
<li>
|
||
<img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/fulltxt.gif">texto en <a href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2079-34802021000200008&lng=es&nrm=iso&tlng=en&ORIGINALLANG=en">Inglés</a>
|
||
</li>
|
||
<li><a href="http://scielo.sld.cu/pdf/cjas/v55n2/2079-3480-cjas-55-02-e08.pdf"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/iconPDFDocument.gif">Inglés (pdf)
|
||
</a></li>
|
||
<li><a href="http://scielo.sld.cu/scieloOrg/php/articleXML.php?pid=S2079-34802021000200008&lang=es" rel="nofollow" target="xml"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/iconXMLDocument.gif">Articulo en XML</a></li>
|
||
<li><a href="javascript:%20void(0);" onclick="window.open('http://scielo.sld.cu/scieloOrg/php/reference.php?pid=S2079-34802021000200008&caller=scielo.sld.cu&lang=es','','width=640,height=480,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes');
|
||
callUpdateArticleLog('referencias_do_artigo');" rel="nofollow"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/iconReferences.gif">Referencias del artículo</a></li>
|
||
<li>
|
||
<a href="javascript:void(0);" onmouseout="status='';" class="nomodel" style="text-decoration: none;" onclick='OpenArticleInfoWindow ( 780, 450, "http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_isoref&pid=S2079-34802021000200008&lng=es&tlng=es"); ' rel="nofollow" onmouseover=" status='Como citar este artículo'; return true; "><img border="0" align="middle" src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/fulltxt_002.gif"></a>
|
||
<a href="javascript:void(0);" onmouseout="status='';" class="nomodel" style="text-decoration: none;" onclick='OpenArticleInfoWindow ( 780, 450, "http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_isoref&pid=S2079-34802021000200008&lng=es&tlng=es");' rel="nofollow" onmouseover=" status='Como citar este artículo'; return true; ">Como citar este artículo</a>
|
||
</li>
|
||
<script language="javascript" src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/article.js"></script><li><a href="javascript:void(0);" onclick="window.open('http://scielo.sld.cu/applications/scielo-org/pages/services/sendMail.php?pid=S2079-34802021000200008&caller=scielo.sld.cu&lang=es','','width=640,height=480,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');" rel="nofollow"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/iconEmail.gif">Enviar articulo por email</a></li>
|
||
</ul></div>
|
||
<div class="toolBoxSection" style="background: url("../../img/collapsed2.png") right center no-repeat;"><h2 class="toolBoxSectionh2">Indicadores</h2></div>
|
||
<div class="box" style="display: block;"><ul><li>
|
||
<img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/iconCitedOff.gif" alt="No hay articulos citados">Citado por SciELO </li></ul></div>
|
||
<div class="toolBoxSection" style="background: url("../../img/expandd2.png") right center no-repeat;"><h2 class="toolBoxSectionh2">Links relacionados</h2></div>
|
||
<div class="box" style="display: none;"><ul><li>
|
||
<img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/iconRelatedOff.gif" alt="No hay articulos similares">Similares en
|
||
SciELO </li></ul></div>
|
||
<div class="toolBoxSection" style="background: url("../../img/collapsed2.png") right center no-repeat;"><h2 class="toolBoxSectionh2">Compartir</h2></div>
|
||
<div class="box" style="display: block;"><ul>
|
||
<li>
|
||
<div class="addthis_toolbox addthis_default_style">
|
||
<a class="addthis_button_delicious"></a><a class="addthis_button_google"></a><a class="addthis_button_twitter"></a><a class="addthis_button_digg"></a><a class="addthis_button_citeulike"></a><a class="addthis_button_connotea"></a><a href="http://www.mendeley.com/import/?url=http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext%26pid=S2079-34802021000200008%26lng=es%26nrm=iso%26tlng=es" title="Mendeley"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/mendeley.png"></a><a href="http://www.addthis.com/bookmark.php?v=250&username=xa-4c347ee4422c56df" class="addthis_button_expanded">Otros</a>
|
||
</div>
|
||
<script type="text/javascript" src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/addthis_widget.js"></script>
|
||
</li>
|
||
<li><div class="addthis_toolbox addthis_default_style"><a href="http://www.addthis.com/bookmark.php?v=250&username=xa-4c347ee4422c56df" class="addthis_button_expanded">Otros</a></div></li>
|
||
<script type="text/javascript" src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/addthis_widget.js"></script>
|
||
</ul></div>
|
||
<hr>
|
||
<ul><li><a id="permalink" href="javascript:void(0);"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/iconPermalink.gif">Permalink</a></li></ul>
|
||
</div>
|
||
<div id="permalink_box" style="margin-left:20px;background-color:#F2F2F2;border: 1px solid #CCC;display:none;position:absolute;z-index:1;padding:2px 10px 10px 10px;">
|
||
<div style="text-align:right;"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/icon-close.png" onclick="$('#permalink_box').toggle();"></div>
|
||
<input type="text" name="short-url" id="short-url">
|
||
</div>
|
||
</div>
|
||
<h2 xmlns=""><a href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_serial&pid=2079-3480&lng=es&nrm=iso">Cuban Journal of Agricultural Science</a></h2>
|
||
<h2 xmlns="" id="printISSN">
|
||
<font color="#0000A0"><!--ONLINes--><em>versión On-line</em> ISSN </font>2079-3480</h2>
|
||
<h3 xmlns="">Cuban J. Agric. Sci. vol.55 no.2 Mayabeque abr.-jun. 2021
|
||
Epub 01-Jun-2021</h3>
|
||
<h4 xmlns="" id="doi"> </h4>
|
||
<div xmlns="" class="index,es">
|
||
<!--version=xml-file--><div id="s1-front" class="front">
|
||
<p class="categoria">Biomatemática</p>
|
||
<div><p class="title">Simulación de estrategias de manejo a partir del modelo DSSAT para incrementar los rendimientos de un cultivar de maíz</p></div>
|
||
<div class="autores">0000-0002-6480-9971O. Rodríguez González<sup><a href="#aff3">1</a>
|
||
</sup><sup><a href="#c2">*</a>
|
||
</sup>, 0000-0003-4494-660XR. Florido Bacallao<sup><a href="#aff3">1</a>
|
||
</sup>, 0000-0002-7159-7348Naivy Hernández Córdova<sup><a href="#aff3">1</a>
|
||
</sup>, 0000-0003-3285-6535F. Soto Carreño<sup><a href="#aff3">1</a>
|
||
</sup>, 0000-0001-6509-8932E.I. Jeréz Mompié<sup><a href="#aff3">1</a>
|
||
</sup>, 0000-0002-4923-812XDeborah González Viera<sup><a href="#aff3">1</a>
|
||
</sup>, 0000-0002-9324-4850R.J. Vázquez Montenegro<sup><a href="#aff4">2</a>
|
||
</sup>
|
||
</div>
|
||
<div class="autores"></div>
|
||
<p class="aff"><a name="aff3"></a><sup><sup>1</sup></sup>Instituto
|
||
Nacional de Ciencias Agrícolas (INCA), carretera San José-Tapaste, km
|
||
3½, Gaveta Postal 1. San José de las Lajas, Mayabeque, Cuba. CP 32 700</p>
|
||
<p class="aff"><a name="aff4"></a><sup><sup>2</sup></sup>Instituto de Meteorología, Casa Blanca, Regla, La Habana, Cuba. CP 11 700</p>
|
||
<div class="abstract">
|
||
<p class="sec"><a name="Resumen">Resumen</a></p>
|
||
<p>Los modelos de simulación de cultivos basados en procesos
|
||
fisiológicos son herramientas valiosas para simular la producción de
|
||
cultivos, estimar la eficiencia agronómica y desarrollar prácticas de
|
||
manejo óptimas para la agricultura sostenible. Los objetivos de este
|
||
estudio fueron calibrar el modelo DSSAT para el cultivar de maíz P-7928 y
|
||
explorar estrategias de manejo para mejorar la producción del cultivo,
|
||
que incluyeron densidad de siembra, niveles de fertilización y
|
||
condiciones edafoclimáticas. El modelo DSSAT mostró un desempeño
|
||
excelente. Los rendimientos simulados tuvieron relación con los
|
||
observados, y mostraron un índice de Willmott de 0.96. La raíz cuadrada
|
||
del cuadrado medio del error normalizado se comportó con un valor
|
||
aceptable de 28 % y R<sup>2</sup> de 0.985, lo que evidencia el buen
|
||
ajuste del modelo y demuestra que se puede utilizar para simular el
|
||
rendimiento del cultivo y sus componentes fisiológicos en las
|
||
condiciones de Cuba. Las simulaciones realizadas muestran mayor
|
||
rendimiento, al combinar la siembra de 7 plantas m<sup>-2</sup> y fertilización nitrogenada de 150 kg ha<sup>-1</sup>.
|
||
El estudio comparativo de los rendimientos en diferentes condiciones
|
||
edafoclimáticas demuestra la influencia de estas últimas en la respuesta
|
||
del cultivo.</p>
|
||
<p><b>Palabras-clave: </b>calibración; modelos de simulación de cultivos; rendimiento; maíz</p>
|
||
</div>
|
||
</div>
|
||
<div id="s1-body" class="body">
|
||
<p>Los modelos de simulación de cultivos basados en procesos
|
||
fisiológicos se han desarrollado para evaluar el impacto del cambio
|
||
climático en la producción de alimentos y la adaptación al clima, así
|
||
como para desarrollar estrategias en el marco de trabajo agrícola (<sup><a href="#B21">Tatsumi 2016</a></sup>).
|
||
Estos modelos representan, de manera sencilla y sintética, los procesos
|
||
fisiológicos y ecológicos más importantes que gobiernan el crecimiento
|
||
mediante la utilización de ecuaciones matemáticas (<sup><a href="#B6">Guevara 2007</a></sup>, <sup><a href="#B5">Gouache <em>et al</em>. 2015</a></sup>, <sup><a href="#B4">Dias <em>et al</em>. 2016</a></sup> y <sup><a href="#B18">Rodríguez <em>et al.</em> 2018</a></sup>). </p>
|
||
<p>La modelación posibilita investigar las consecuencias de posibles
|
||
escenarios futuros y permite prepararse para los cambios antes de que
|
||
ocurran. La influencia del cambio climático en la agricultura representa
|
||
un reto para decidir las políticas a partir de modelos cuantitativos,
|
||
que consideran la agricultura en su contexto específico (<sup><a href="#B8">Hernández <em>et al</em>. 2017</a></sup> y <sup><a href="#B22">Tian <em>et al</em>. 2020</a></sup>). </p>
|
||
<p>El Sistema de Apoyo para Decisiones de Transferencia de
|
||
Agrotecnología (DSSAT) es una plataforma que incluye 42 modelos y se ha
|
||
aplicado para simular los efectos que tienen en el rendimiento
|
||
diferentes condiciones de manejo: fechas de siembra (<sup><a href="#B23">Tofa <em>et al</em>. 2020</a></sup> y <sup><a href="#B19">Shen <em>et al</em>. 2020</a></sup>), niveles de riego, fertilización nitrogenada (<sup><a href="#B11">Marek <em>et al.</em> 2017</a></sup> y <sup><a href="#B1">Abedinpour y Sarangi 2018</a></sup>) y densidad de siembra (<sup><a href="#B17">Ren <em>et al</em>. 2020</a></sup>).
|
||
En la literatura consultada al respecto se destaca el potencial de
|
||
DSSAT para estimar el crecimiento y rendimiento de cultivos en
|
||
diferentes condiciones ambientales y de manejo. </p>
|
||
<p>DSSAT necesita ser calibrado y validado para poder realizar
|
||
simulaciones de la respuesta del cultivo a determinados factores. En la
|
||
calibración, los parámetros en la base de datos del modelo se ajustan:
|
||
(i) mediante varios escenarios de simulación hasta obtener un ajuste
|
||
aceptable entre valores simulados y observados en experimentos de campo,
|
||
y también (ii) a partir de datos experimentales de la literatura para
|
||
la región en la que se validará. La validación es el procedimiento
|
||
mediante el cual se evalúa el desempeño del modelo, contrastando los
|
||
valores simulados de una determinada variable con datos reales obtenidos
|
||
en experimentos de campo. El objetivo principal al evaluar el desempeño
|
||
de un modelo de simulación de cultivos es valorar su utilidad práctica
|
||
como herramienta de investigación o apoyo en la toma de decisiones
|
||
acerca del manejo y planificación a nivel de finca, regional o nacional (<sup><a href="#B20">Soto-Bravo y González-Lutz 2019</a></sup>). </p>
|
||
<p>El maíz (<em>Zea mays</em> L.) es un cereal de gran importancia
|
||
económica en el mundo para el consumo humano y animal, con producción
|
||
global de 500 millones de toneladas. Este cultivo cubre un área superior
|
||
a los 120 millones de hectáreas y se cultiva en más de 70 países,
|
||
aunque predomina fundamentalmente en el continente americano (<sup><a href="#B13">Mendoza 2017</a></sup> y <sup><a href="#B15">Pérez-Madruga <em>et al</em>. 2019</a></sup>). </p>
|
||
<p>En Cuba, el maíz abarca una superficie entre 77 000 y 100 000
|
||
hectáreas. Se destacan en su producción las provincias de las regiones
|
||
centrales y orientales, con las mayores extensiones de superficie de
|
||
siembra. En el país existen 47 variedades comerciales, cuatro son
|
||
tradicionales y las restantes son cultivares procedentes de diferentes
|
||
programas nacionales de mejoramiento genético. En la actualidad, la
|
||
productividad de estos cultivares no supera las 1.44-2.35 t ha<sup>-1</sup> como promedio (<sup><a href="#B14">ONEI 2017</a></sup>). </p>
|
||
<p>A partir de estas condiciones, el objetivo de este trabajo fue
|
||
calibrar el modelo DSSAT para el cultivar de maíz P-7928 y explorar
|
||
estrategias de manejo para mejorar la producción del cultivo, que
|
||
incluyó densidad de siembra, niveles de fertilización y condiciones
|
||
edafoclimáticas.</p>
|
||
<div class="section">
|
||
<a name="id2843384"><!-- named anchor --></a><p class="sec">Materiales y Métodos</p>
|
||
<p>Para obtener los valores de los coeficientes genéticos de la variedad
|
||
de maíz P-7928 se tomaron datos de experimentos desarrollados en el
|
||
Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas (23° 01' latitud norte y 82°
|
||
08' longitud oeste a 138 m s.n.m). Se utilizaron tres fechas de siembra,
|
||
correspondientes a noviembre de 2008 y junio y julio de 2009. </p>
|
||
<p>Se utilizó un diseño de bloques al azar, con tres réplicas. La
|
||
siembra se realizó de forma manual, con marco de siembra de 0.90 m x
|
||
0.30 m y densidad de siembra de 5 plantas m<sup>-2</sup>. </p>
|
||
<p>Las labores fitotécnicas se realizaron según lo recomendado en el Instructivo Técnico del Cultivo del Maíz (<sup><a href="#B9">IIG 2012</a></sup>).
|
||
Se aseguró la disponibilidad de agua durante todo el ciclo del cultivo.
|
||
El control de plagas y arvenses se realizó de manera efectiva y la
|
||
fertilización se efectuó mediante la aplicación de K<sub>2</sub>O y P<sub>2</sub>O<sub>5</sub> de fondo, a razón de 60 kg ha<sup>-1</sup> de ambos, y 120 kg ha<sup>-1</sup>
|
||
de nitrógeno, fraccionados durante el ciclo del cultivo (siembra, 30 y
|
||
60 d después de plantado). Se utilizaron como portadores la fórmula
|
||
completa (9-13-17) y la urea (46 % de N), de forma tal que las plantas
|
||
se desarrollaran sin limitaciones. </p>
|
||
<p><em>Recolección de los datos.</em> La duración en días de las fases
|
||
fenológicas del cultivo (fechas de emergencia, antesis y madurez
|
||
fisiológica) se evaluó en cada parcela experimental. Cada fase se
|
||
identificó cuando más del 50 % de la parcela experimental mostró las
|
||
características de estas etapas y se estableció el ciclo del cultivo
|
||
mediante la sumatoria de la duración de cada una de ellas.</p>
|
||
<p>En cada parcela experimental se determinó el rendimiento agrícola y
|
||
sus componentes: peso (g), longitud (cm) y diámetro (cm) de las
|
||
mazorcas, cantidad de hileras y número de granos por mazorca y peso de
|
||
100 granos (g). Se tomó un área de 1 m<sup>2</sup>, con dos repeticiones en cada réplica y los valores se expresaron en t ha<sup>-1</sup>, al 14 % de humedad del grano. </p>
|
||
<p><em>Preparación de los ficheros de entrada.</em> Se crearon seis
|
||
ficheros de entrada para correr el modelo CERES-Maize insertado en DSSAT
|
||
v4.6: fichero X, fichero A, fichero T, fichero de suelo, fichero de
|
||
clima y fichero de coeficientes genéticos (<sup><a href="#B3">Alderman 2020</a></sup>).</p>
|
||
<p>En los ficheros A y T se almacenaron los valores de las variables
|
||
fisiológicas observadas en los experimentos. Posteriormente, se
|
||
compararon con los valores simulados por el modelo para la calibración.</p>
|
||
<p>En el fichero X se almacenaron datos de las condiciones de campo,
|
||
tratamientos experimentales y opciones de simulación. Los datos de
|
||
manejo de la producción de cultivos, separados en varias secciones,
|
||
constituyen la mayor parte de este fichero. </p>
|
||
<p>El suelo del área donde se desarrollaron los experimentos es ferralítico típico, según la clasificación de los suelos de Cuba (<sup><a href="#B7">Hernández <em>et al</em>. 2015</a></sup>) (<a href="#t8">tabla 1</a>). </p>
|
||
<p>
|
||
<!--_ STANDARD _--></p><div class="table-wrap">
|
||
<a name="t8"><!-- named anchor --></a><p class="label_caption"><span class="label">Tabla 1 </span><span class="caption">Propiedades químicas del suelo del sitio experimental </span></p>
|
||
<div class="table"><table class="table">
|
||
<colgroup>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
</colgroup>
|
||
<thead><tr>
|
||
<th align="center">Profundidad, cm </th>
|
||
<th align="center">pH</th>
|
||
<th align="center">MO, % </th>
|
||
<th align="center">P, p.p.m.</th>
|
||
<th align="center">Ca, cmol kg<sup>-1</sup>
|
||
</th>
|
||
<th align="center">Mg, cmol kg<sup>-1</sup>
|
||
</th>
|
||
<th align="center">K, cmol kg<sup>-1</sup>
|
||
</th>
|
||
<th align="center">Na, cmol kg<sup>-1</sup>
|
||
</th>
|
||
</tr></thead>
|
||
<tbody><tr>
|
||
<td align="center">0-15</td>
|
||
<td align="center">7.36</td>
|
||
<td align="center">3.79</td>
|
||
<td align="center">122.6</td>
|
||
<td align="center">16.84</td>
|
||
<td align="center">2.66</td>
|
||
<td align="center">1.15</td>
|
||
<td align="center">0.21</td>
|
||
</tr></tbody>
|
||
</table></div>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<p>Para la confección del fichero de clima se utilizaron los valores de
|
||
las variables meteorológicas (temperaturas máximas y mínimas,
|
||
precipitaciones diarias y radiación global), correspondientes a los
|
||
meses en que se desarrollaron los experimentos. Estos datos se
|
||
obtuvieron de la estación meteorológica de Tapaste, a pocos metros del
|
||
área experimental (<a href="#t9">tabla 2</a>).</p>
|
||
<p>
|
||
<!--_ STANDARD _--></p><div class="table-wrap">
|
||
<a name="t9"><!-- named anchor --></a><p class="label_caption"><span class="label">Tabla 2 </span><span class="caption">Comportamiento
|
||
medio mensual de las variables climáticas en los años en los que se
|
||
desarrollaron los experimentos en el INCA </span></p>
|
||
<div class="table"><table class="table">
|
||
<colgroup>
|
||
<col>
|
||
<col span="4">
|
||
<col span="4">
|
||
</colgroup>
|
||
<thead>
|
||
<tr>
|
||
<th align="justify" rowspan="2"> Meses</th>
|
||
<th align="center" colspan="4">2008 </th>
|
||
<th align="center" colspan="4">2009 </th>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<th align="left">Temp. máxima, ºC</th>
|
||
<th align="left">Temp. mínima, ºC </th>
|
||
<th align="center">Precip., mm</th>
|
||
<th align="center">Radiación global, J/m²</th>
|
||
<th align="center">Temp. máxima,ºC </th>
|
||
<th align="center">Temp. mínima, ºC </th>
|
||
<th align="center">Precip., mm </th>
|
||
<th align="center">Radiación global, J/m² </th>
|
||
</tr>
|
||
</thead>
|
||
<tbody>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">E</td>
|
||
<td align="justify">27.1</td>
|
||
<td align="justify">14.9</td>
|
||
<td align="justify">38.3</td>
|
||
<td align="justify">16.74</td>
|
||
<td align="justify">25.8</td>
|
||
<td align="justify">14</td>
|
||
<td align="justify">50.8</td>
|
||
<td align="justify">16.48</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">F</td>
|
||
<td align="justify">29</td>
|
||
<td align="justify">17.4</td>
|
||
<td align="justify">27.1</td>
|
||
<td align="justify">18.96</td>
|
||
<td align="justify">25.6</td>
|
||
<td align="justify">12.8</td>
|
||
<td align="justify">29.9</td>
|
||
<td align="justify">19.93</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">M</td>
|
||
<td align="justify">29.2</td>
|
||
<td align="justify">17.6</td>
|
||
<td align="justify">115.3</td>
|
||
<td align="justify">22.12</td>
|
||
<td align="justify">28</td>
|
||
<td align="justify">15.5</td>
|
||
<td align="justify">21.9</td>
|
||
<td align="justify">22.73</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">A</td>
|
||
<td align="justify">29.2</td>
|
||
<td align="justify">16.9</td>
|
||
<td align="justify">145.6</td>
|
||
<td align="justify">25.29</td>
|
||
<td align="justify">30.3</td>
|
||
<td align="justify">18.4</td>
|
||
<td align="justify">17.1</td>
|
||
<td align="justify">24.67</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">M</td>
|
||
<td align="justify">32.1</td>
|
||
<td align="justify">20.4</td>
|
||
<td align="justify">139.2</td>
|
||
<td align="justify">25.93</td>
|
||
<td align="justify">31.7</td>
|
||
<td align="justify">20.4</td>
|
||
<td align="justify">238.5</td>
|
||
<td align="justify">25.36</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">J</td>
|
||
<td align="justify">31.6</td>
|
||
<td align="justify">21.7</td>
|
||
<td align="justify">222.2</td>
|
||
<td align="justify">24.14</td>
|
||
<td align="justify">31.3</td>
|
||
<td align="justify">20.8</td>
|
||
<td align="justify">225.5</td>
|
||
<td align="justify">24.71</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">J</td>
|
||
<td align="justify">32.2</td>
|
||
<td align="justify">21.3</td>
|
||
<td align="justify">177.5</td>
|
||
<td align="justify">24.95</td>
|
||
<td align="justify">33</td>
|
||
<td align="justify">22.3</td>
|
||
<td align="justify">80.4</td>
|
||
<td align="justify">24.68</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">A</td>
|
||
<td align="justify">32.3</td>
|
||
<td align="justify">21.5</td>
|
||
<td align="justify">248.2</td>
|
||
<td align="justify">23.79</td>
|
||
<td align="justify">32.6</td>
|
||
<td align="justify">22.5</td>
|
||
<td align="justify">197.7</td>
|
||
<td align="justify">23.10</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">S</td>
|
||
<td align="justify">31.1</td>
|
||
<td align="justify">21.8</td>
|
||
<td align="justify">346.0</td>
|
||
<td align="justify">20.11</td>
|
||
<td align="justify">32.3</td>
|
||
<td align="justify">21.9</td>
|
||
<td align="justify">189.4</td>
|
||
<td align="justify">21.44</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">O</td>
|
||
<td align="justify">29.5</td>
|
||
<td align="justify">20</td>
|
||
<td align="justify">110.0</td>
|
||
<td align="justify">17.65</td>
|
||
<td align="justify">31.5</td>
|
||
<td align="justify">21.3</td>
|
||
<td align="justify">102.7</td>
|
||
<td align="justify">18.43</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">N</td>
|
||
<td align="justify">26</td>
|
||
<td align="justify">15.5</td>
|
||
<td align="justify">116.4</td>
|
||
<td align="justify">15.78</td>
|
||
<td align="justify">28</td>
|
||
<td align="justify">17.7</td>
|
||
<td align="justify">51.2</td>
|
||
<td align="justify">15.75</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">D</td>
|
||
<td align="justify">26.6</td>
|
||
<td align="justify">16.1</td>
|
||
<td align="justify">18.1</td>
|
||
<td align="justify">14.87</td>
|
||
<td align="justify">28</td>
|
||
<td align="justify">17.8</td>
|
||
<td align="justify">60.1</td>
|
||
<td align="justify">14.52</td>
|
||
</tr>
|
||
</tbody>
|
||
</table></div>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<p><em>Calibración del modelo de simulación de cultivos.</em> Para
|
||
calibrar el modelo CERES-Maize para DSSAT se obtuvieron seis
|
||
coeficientes genéticos (P1, P2, P5, PHINT, G2 y G3). Los coeficientes P
|
||
se consideran aspectos fenológicos del cultivo, como la floración y la
|
||
maduración. Los G se relacionan con el rendimiento potencial de una
|
||
variedad específica (<sup><a href="#B2">Ahmed <em>et al</em>. 2016</a></sup>) (<a href="#t10">tabla 3</a>).</p>
|
||
<p>
|
||
<!--_ STANDARD _--></p><div class="table-wrap">
|
||
<a name="t10"><!-- named anchor --></a><p class="label_caption"><span class="label">Tabla 3 </span><span class="caption">Definición de los coeficientes genéticos del cultivo del maíz </span></p>
|
||
<div class="table"><table class="table">
|
||
<colgroup>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
</colgroup>
|
||
<tbody>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">P1</td>
|
||
<td align="justify">Tiempo térmico desde la emergencia hasta el final de la fase juvenil</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">P2</td>
|
||
<td align="justify">Tiempo térmico desde el final de la fase juvenil hasta la iniciación de la espiga</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">P5</td>
|
||
<td align="justify">Tiempo térmico desde el inicio del llenado del grano hasta la madurez fisiológica</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">PHINT</td>
|
||
<td align="justify">Intervalo de Phylochron: intervalo de tiempo térmico entre apariciones sucesivas de la punta de la hoja, días grados </td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">G2</td>
|
||
<td align="justify">Escala para la partición de los asimilatos hacia la panícula</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">G3</td>
|
||
<td align="justify">Tasa de llenado del grano durante la etapa de llenado de grano lineal y en condiciones óptimas, mg/día </td>
|
||
</tr>
|
||
</tbody>
|
||
</table></div>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<p>Los coeficientes genéticos se calcularon para cada cultivar mediante
|
||
el método DSSAT GLUE (estimación de incertidumbre de probabilidad
|
||
generalizada). Para la calibración del modelo de simulación de cultivos
|
||
se utilizaron los datos de los experimentos de noviembre de 2008 y julio
|
||
de 2009. GLUE es un método de estimación bayesiano para determinar la
|
||
distribución de probabilidad entre los datos observados y los estimados
|
||
por el modelo de simulación de cultivos. Los coeficientes, cuyos valores
|
||
exhiben el mejor ajuste, se copiaron en el archivo DSSAT CUL para
|
||
aplicarlos en las rutinas del programa y evaluar el modelo. Este se
|
||
validó con los datos del experimento de junio de 2009.</p>
|
||
<p>Se calcularon además, la raíz cuadrada del cuadrado medio del error normalizado (RMSEn) y el índice d (<sup><a href="#B25">Willmott 1982</a></sup>), de acuerdo con las <a href="#e3">ecuaciones 1</a> y <a href="#e4">2</a>: </p>
|
||
<p>
|
||
</p><div class="disp-formula">
|
||
<span class="formula">
|
||
<mml:math><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>M</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mi>*</mml:mi><mml:mi> </mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msqrt><mml:mrow><mml:munderover><mml:mo stretchy="false">∑</mml:mo><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>n</mml:mi></mml:mrow></mml:munderover><mml:mrow><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo>-</mml:mo><mml:mi>O</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>n</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:mrow></mml:mrow></mml:msqrt></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>O</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>-</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math>
|
||
|
||
</span><span class="label">(1)</span>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<p>
|
||
</p><div class="disp-formula">
|
||
<span class="formula">
|
||
<mml:math><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>-</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mrow><mml:munderover><mml:mo stretchy="false">∑</mml:mo><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>n</mml:mi></mml:mrow></mml:munderover><mml:mrow><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo>-</mml:mo><mml:mi>O</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:munderover><mml:mo stretchy="false">∑</mml:mo><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>n</mml:mi></mml:mrow></mml:munderover><mml:mrow><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfenced close="|" open="|" separators="|"><mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo>-</mml:mo><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>O</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>-</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mfenced><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfenced close="|" open="|" separators="|"><mml:mrow><mml:mi>O</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo>-</mml:mo><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>O</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>-</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mfenced><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mrow></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math>
|
||
|
||
</span><span class="label">(2)</span>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<div class="def-list">
|
||
<a name="d2"><!-- named anchor --></a><p class="sub-subsec">Donde: </p>
|
||
<table class="def-list">
|
||
<tbody><tr id="def-item">
|
||
<td class="def-term" id="term"><p>
|
||
<span class="inline-formula">
|
||
<mml:math><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:math>
|
||
</span> y <span class="inline-formula">
|
||
<mml:math><mml:mi>O</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:math>
|
||
</span>: </p></td>
|
||
<td valign="def-def" id="def"><p> valores simulados y observados</p></td>
|
||
</tr>
|
||
<tr id="def-item">
|
||
<td class="def-term" id="term"><p>n: </p></td>
|
||
<td valign="def-def" id="def"><p> número de observaciones</p></td>
|
||
</tr>
|
||
<tr id="def-item">
|
||
<td class="def-term" id="term"><p>(<span class="inline-formula">
|
||
<mml:math><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>O</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>-</mml:mo></mml:mover></mml:math>
|
||
</span>): </p></td>
|
||
<td valign="def-def" id="def"><p> media de los valores de <span class="inline-formula">
|
||
<mml:math><mml:mi>O</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:math>
|
||
</span>
|
||
</p></td>
|
||
</tr>
|
||
</tbody></table>
|
||
</div>
|
||
<p>La RMSEn se usó para ofrecer una medida porcentual de la diferencia
|
||
relativa entre los valores simulados y observados para el peso total de
|
||
la planta. Una simulación se considera excelente si el RMSEn es menor
|
||
que 10 %, buena si se encuentra entre 10 y 20 %, razonable si está entre
|
||
20 y 30 %, y mala si es mayor que 30 % (<sup><a href="#B16">Raes <em>et al</em>. 2018</a></sup>). <sup><a href="#B25">Willmott (1982)</a></sup> plantea que el valor correspondiente a d debe estar próximo a 1.</p>
|
||
<p><em>Simulaciones.</em> Para las simulaciones se tomó el fichero del
|
||
experimento realizado en junio de 2009 y se introdujo en la herramienta
|
||
de análisis estacional, incluida en DSSAT. El análisis de sensibilidad
|
||
del rendimiento del grano se evaluó en tres escenarios diferentes:</p>
|
||
<p>
|
||
</p><div class="list">
|
||
<a name="id2845398"><!-- named anchor --></a><ol style="list-style-type: decimal">
|
||
<li><p>Al variar las dosis del fertilizante de 30 a 210 kg ha<sup>−1</sup> de nitrógeno, con intervalo de 30 kg ha<sup>−1</sup> de nitrógeno y densidad de siembra de 5 plantas m<sup>-2</sup></p></li>
|
||
<li><p>Al evaluar las densidades 5 plantas m<sup>-2</sup>, 7 plantas m<sup>-2</sup>, 8 plantas m<sup>-2</sup>, 10 plantas m<sup>-2</sup>, 15 plantas m<sup>-2</sup> y 20 plantas m<sup>-2</sup>, se hicieron tres aplicaciones de fertilización nitrogenada, cada una de 40 kg ha<sup>−1</sup> de nitrógeno. Una aplicación se hizo en el momento de la siembra, y el resto se realizó mensualmente hasta sumar 120 kg ha<sup>−1</sup> de nitrógeno.</p></li>
|
||
<li><p>Registro de las condiciones edafoclimáticas de las localidades
|
||
Los Palacios en Pinar del Río y Tapaste en Mayabeque, y las condiciones
|
||
de suelo y clima para Los Palacios (<a href="#t11">tablas 4</a> y <a href="#t12">5</a>, respectivamente.)</p></li>
|
||
</ol>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<p>
|
||
<!--_ STANDARD _--></p><div class="table-wrap">
|
||
<a name="t11"><!-- named anchor --></a><p class="label_caption"><span class="label">Tabla 4 </span><span class="caption">Propiedades químicas del suelo de Los Palacios utilizado en la simulación </span></p>
|
||
<div class="table"><table class="table">
|
||
<colgroup>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
</colgroup>
|
||
<thead><tr>
|
||
<th align="center">Profundidad, cm </th>
|
||
<th align="center">pH</th>
|
||
<th align="center">MO, % </th>
|
||
<th align="center">P, ppm </th>
|
||
<th align="center">Ca, cmol kg<sup>-1</sup>
|
||
</th>
|
||
<th align="center">Mg, cmol kg<sup>-1</sup>
|
||
</th>
|
||
<th align="center">K, cmol kg<sup>-1</sup>
|
||
</th>
|
||
<th align="center">Na, cmol kg<sup>-1</sup>
|
||
</th>
|
||
</tr></thead>
|
||
<tbody><tr>
|
||
<td align="center">0-15</td>
|
||
<td align="center">5.16</td>
|
||
<td align="center">2.34</td>
|
||
<td align="center">27.94</td>
|
||
<td align="center">6.68</td>
|
||
<td align="center">3.04</td>
|
||
<td align="center">0.12</td>
|
||
<td align="center">0.19</td>
|
||
</tr></tbody>
|
||
</table></div>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<p>
|
||
<!--_ STANDARD _--></p><div class="table-wrap">
|
||
<a name="t12"><!-- named anchor --></a><p class="label_caption"><span class="label">Tabla 5 </span><span class="caption">Comportamiento medio mensual de las variables climáticas de Los Palacios utilizadas en la simulación </span></p>
|
||
<div class="table"><table class="table">
|
||
<colgroup>
|
||
<col>
|
||
<col span="3">
|
||
</colgroup>
|
||
<thead>
|
||
<tr>
|
||
<th align="center" rowspan="2">Meses</th>
|
||
<th align="center" colspan="3">2009 </th>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<th align="center">T. máx, ºC </th>
|
||
<th align="center">T min, ºC </th>
|
||
<th align="center">Precipitaciones, mm </th>
|
||
</tr>
|
||
</thead>
|
||
<tbody>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">E</td>
|
||
<td align="justify">16.63</td>
|
||
<td align="justify">26.57</td>
|
||
<td align="justify">5.54</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">F</td>
|
||
<td align="justify">15.02</td>
|
||
<td align="justify">26.43</td>
|
||
<td align="justify">1.26</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">M</td>
|
||
<td align="justify">17.62</td>
|
||
<td align="justify">27.87</td>
|
||
<td align="justify">0.95</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">A</td>
|
||
<td align="justify">19.98</td>
|
||
<td align="justify">30.48</td>
|
||
<td align="justify">0.34</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">M</td>
|
||
<td align="justify">21.65</td>
|
||
<td align="justify">31.5</td>
|
||
<td align="justify">5.15</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">J</td>
|
||
<td align="justify">22.79</td>
|
||
<td align="justify">31.57</td>
|
||
<td align="justify">4.94</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">J</td>
|
||
<td align="justify">23.99</td>
|
||
<td align="justify">32.93</td>
|
||
<td align="justify">2.65</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">A</td>
|
||
<td align="justify">23.86</td>
|
||
<td align="justify">33.1</td>
|
||
<td align="justify">4.60</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">S</td>
|
||
<td align="justify">23.83</td>
|
||
<td align="justify">32.85</td>
|
||
<td align="justify">5.08</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">O</td>
|
||
<td align="justify">22.92</td>
|
||
<td align="justify">31.78</td>
|
||
<td align="justify">2.04</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">N</td>
|
||
<td align="justify">19.67</td>
|
||
<td align="justify">28.77</td>
|
||
<td align="justify">2.28</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">D</td>
|
||
<td align="justify">19.46</td>
|
||
<td align="justify">28.23</td>
|
||
<td align="justify">1.3</td>
|
||
</tr>
|
||
</tbody>
|
||
</table></div>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
</div>
|
||
<div class="section">
|
||
<a name="id2846045"><!-- named anchor --></a><p class="sec">Resultados y Discusión</p>
|
||
<p>Para calibrar el modelo de simulación de cultivos se utilizaron los
|
||
experimentos sembrados en noviembre 2008 y julio 2009. Se usó la opción
|
||
de GLUE Select Wizard, versión 4.6.1.0. y se realizaron 10 000
|
||
iteraciones. Se obtuvieron los coeficientes genéticos para el cultivar
|
||
P7928 (<a href="#t13">tabla 6</a>).</p>
|
||
<p>
|
||
<!--_ STANDARD _--></p><div class="table-wrap">
|
||
<a name="t13"><!-- named anchor --></a><p class="label_caption"><span class="label">Tabla 6 </span><span class="caption">Coeficientes genéticos para la variedad de maíz P-7928 </span></p>
|
||
<div class="table"><table class="table">
|
||
<colgroup>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
</colgroup>
|
||
<thead><tr>
|
||
<th align="justify">Genotipo</th>
|
||
<th align="justify">P1</th>
|
||
<th align="justify">P2</th>
|
||
<th align="justify">P5</th>
|
||
<th align="justify">G2</th>
|
||
<th align="justify">G3</th>
|
||
<th align="justify">PHINT</th>
|
||
</tr></thead>
|
||
<tbody><tr>
|
||
<td align="justify">P-7928</td>
|
||
<td align="justify">219.1</td>
|
||
<td align="justify">0.694</td>
|
||
<td align="justify">594.3</td>
|
||
<td align="justify">821.1</td>
|
||
<td align="justify">16.11</td>
|
||
<td align="justify">55.00</td>
|
||
</tr></tbody>
|
||
</table></div>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<p>En la <a href="#t14">tabla 7</a> se muestra la comparación de los
|
||
valores observados y simulados, en cuanto a días a la antesis, días a la
|
||
maduración y rendimiento. Los rendimientos simulados se relacionaron
|
||
con los observados, al mostrar d = 0,96. El RMSEn se comportó con valor
|
||
aceptable de 28 % y R<sup>2</sup> de 0.985. Esto evidencia el buen ajuste del modelo de simulación de cultivos (<a href="#f5">figura 1</a>) (<sup><a href="#B24">Tovihoudji <em>et al</em>. 2019</a></sup> y <sup><a href="#B23">Tofa <em>et al.</em> 2020</a></sup>). </p>
|
||
<p>
|
||
<!--_ STANDARD _--></p><div class="table-wrap">
|
||
<a name="t14"><!-- named anchor --></a><p class="label_caption"><span class="label">Tabla 7 </span><span class="caption">Comparación de los valores observados y simulados </span></p>
|
||
<div class="table"><table class="table">
|
||
<colgroup>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
<col>
|
||
</colgroup>
|
||
<thead><tr>
|
||
<th align="justify">VARIABLES</th>
|
||
<th align="justify">Observado</th>
|
||
<th align="justify">Simulado</th>
|
||
</tr></thead>
|
||
<tbody>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">Días a la antesis, ddp </td>
|
||
<td align="justify">53</td>
|
||
<td align="justify">56</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">Días a la maduración fisiológica, ddp </td>
|
||
<td align="justify">82</td>
|
||
<td align="justify">87</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">Rendimiento, kg ha<sup>-1</sup>
|
||
</td>
|
||
<td align="justify">7257</td>
|
||
<td align="justify">7620</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">Número de granos por m<sup>2</sup>
|
||
</td>
|
||
<td align="justify">2452</td>
|
||
<td align="justify">3237</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">Peso de un grano, g </td>
|
||
<td align="justify">0.296</td>
|
||
<td align="justify">0.2354</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">Número de granos por mazorca</td>
|
||
<td align="justify">490</td>
|
||
<td align="justify">647.5</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">Biomasa total en la maduración, kg ha<sup>-1</sup>
|
||
</td>
|
||
<td align="justify">18026</td>
|
||
<td align="justify">14215</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr>
|
||
<td align="justify">Índice de cosecha</td>
|
||
<td align="justify">0.40</td>
|
||
<td align="justify">0.536</td>
|
||
</tr>
|
||
</tbody>
|
||
</table></div>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<p>
|
||
<!--_ STANDARD _--></p><div class="figure">
|
||
<a name="f5"><!-- named anchor --></a><a target="_blank" href="http://scielo.sld.cu/img/revistas/cjas/v55n2//2079-3480-cjas-55-02-e08-gf5.svg"><img class="graphic" src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/2079-3480-cjas-55-02-e08-gf5.svg"></a><p class="label_caption"><span class="label">Figura 1 </span><span class="caption">Resultado de la calibración del modelo de simulación de cultivos para la variable rendimiento </span></p>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<p>Es de gran importancia simular la producción del cultivo del maíz y
|
||
desarrollar estrategias de manejo óptimas para lograr una agricultura
|
||
sostenible (<sup><a href="#B10">Jiang <em>et al</em>. 2019</a></sup>). De los resultados (<a href="#f6">figura 2</a>) anteriores se evidencia que con 30 kg ha<sup>-1</sup> y 60 kg ha<sup>-1</sup> de fertilización nitrogenada los rendimientos son bajos. Sin embargo, a partir de 90 kg ha<sup>-1</sup> son similares, y superan las 7 t ha<sup>-1</sup>, lo que coincide con el instructivo técnico del cultivo (<sup><a href="#B9">IIG 2012</a></sup>). Estos resultados concuerdan con lo informado en investigaciones de <sup><a href="#B12">Martín <em>et al</em>. (2009)</a></sup>, quienes obtuvieron un rendimiento máximo estable a partir de los 69.07 kg ha<sup>-1</sup> de nitrógeno.</p>
|
||
<p>
|
||
<!--_ STANDARD _--></p><div class="figure">
|
||
<a name="f6"><!-- named anchor --></a><a target="_blank" href="http://scielo.sld.cu/img/revistas/cjas/v55n2//2079-3480-cjas-55-02-e08-gf6.svg"><img class="graphic" src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/2079-3480-cjas-55-02-e08-gf6.svg"></a><p class="label_caption"><span class="label">Figura 2 </span><span class="caption">Simulaciones con diferentes dosis de fertilización nitrogenada </span></p>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<p>En relación con el estudio de las densidades de plantación, los resultados evidencian que con una densidad de 7 plantas m<sup>-2</sup> se pueden obtener los rendimientos mayores (<a href="#f7">figura 3</a>). Aunque estos resultados difieren de los expuestos en el instructivo técnico del cultivo, que recomienda 5 plantas m<sup>-2</sup> (<sup><a href="#B9">IIG 2012</a></sup>), coinciden con otras investigaciones que proponen densidad de 7.5 plantas m<sup>-2</sup> (<sup><a href="#B26">Xu <em>et al</em>. 2017</a></sup> y <sup><a href="#B27">Yan <em>et al</em>. 2017</a></sup>). </p>
|
||
<p>
|
||
<!--_ STANDARD _--></p><div class="figure">
|
||
<a name="f7"><!-- named anchor --></a><a target="_blank" href="http://scielo.sld.cu/img/revistas/cjas/v55n2//2079-3480-cjas-55-02-e08-gf7.svg"><img class="graphic" src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/2079-3480-cjas-55-02-e08-gf7.svg"></a><p class="label_caption"><span class="label">Figura 3 </span><span class="caption">Simulaciones con diferentes densidades de plantación </span></p>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<p>En relación con el estudio del comportamiento de los rendimientos en
|
||
diferentes condiciones edafoclimáticas, en las localidades de Los
|
||
Palacios, en Pinar del Río, y Tapaste, en Mayabeque, los rendimientos
|
||
simulados fueron de 4694 kg ha<sup>-1</sup> y 7945 kg ha<sup>-1</sup>,
|
||
respectivamente. Se evidenciaron rendimientos superiores en la localidad
|
||
de Tapaste, lo que debe estar condicionado por el comportamiento de las
|
||
condiciones edafoclimáticas (<a href="#f8">figura 4</a>). </p>
|
||
<p>La localidad de Los Palacios tiene un suelo gley nodular ferruginoso,
|
||
que se caracteriza por un mal drenaje interno. Las condiciones de
|
||
acumulación de agua afectan el rendimiento del cultivo del maíz porque
|
||
las raíces no pueden respirar bien. Por el contrario, Tapaste posee un
|
||
suelo ferralítico rojo, que tiene buen drenaje interno y excelentes
|
||
propiedades físicas para el desarrollo del cultivo.</p>
|
||
<p>
|
||
<!--_ STANDARD _--></p><div class="figure">
|
||
<a name="f8"><!-- named anchor --></a><a target="_blank" href="http://scielo.sld.cu/img/revistas/cjas/v55n2//2079-3480-cjas-55-02-e08-gf8.svg"><img class="graphic" src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/2079-3480-cjas-55-02-e08-gf8.svg"></a><p class="label_caption"><span class="label">Figura 4 </span><span class="caption">Simulaciones en las localidades de Tapaste y Los Palacios </span></p>
|
||
</div>
|
||
<p></p>
|
||
<p>Mediante las simulaciones se demostró que la opción óptima para esta
|
||
variedad es utilizar una densidad de plantación de 7e plantas m<sup>-2</sup> y realizar una fertilización nitrogenada con 120 kg ha<sup>-1</sup> en suelos ferralíticos rojos hidratados. </p>
|
||
</div>
|
||
<div class="section">
|
||
<a name="id2846803"><!-- named anchor --></a><p class="sec">Conclusiones</p>
|
||
<p>La obtención de los coeficientes genéticos de la variedad de maíz
|
||
P7928 permitió establecer que el modelo DSSAT se puede usar para modelar
|
||
el rendimiento del cultivo y sus componentes fisiológicos en las
|
||
condiciones de Cuba. </p>
|
||
<p>La simulación demostró que a partir de 90 kg ha<sup>-1</sup> de fertilización nitrogenada los rendimientos superan las 7 t ha<sup>-1</sup>. El mayor rendimiento es el que corresponde a la dosis de 150 kg ha<sup>-1</sup>.</p>
|
||
<p>Mediante la simulación se evidenció que con una densidad de 7 plantas m<sup>-2</sup> se pueden obtener los rendimientos mayores.</p>
|
||
<p>El estudio del comportamiento de los rendimientos en diferentes
|
||
condiciones edafoclimáticas demuestra la influencia de estas en la
|
||
respuesta del cultivo.</p>
|
||
</div>
|
||
</div>
|
||
<div id="s1-back" class="back"><div>
|
||
<a name="references"></a><p class="sec"></p><p class="sec">References</p><p></p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B1"></a>Abedinpour, M. & Sarangi, A. 2018. "Evaluation of DSSAT- Ceres Model for Maize under Different Water and Nitrogen Levels". <em>Pertanika Journal of Science & Technology,</em> 26(4): 1605 - 1618, ISSN: 2231-8526. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B2"></a>Ahmed,
|
||
M., Akram, M.N., Asim, M., Aslam, M., Hassan, F., Higgins, S., Stöckle,
|
||
C.O. & Hoogenboom, G. 2016. "Calibration and validation of
|
||
APSIM-Wheat and CERES-Wheat for spring wheat under rainfed conditions:
|
||
Models evaluation and application". <em>Computers and Electronics in Agriculture,</em> 123: 384-401, ISSN: 0168-1699, DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.compag.2016.03.015" target="_blank">https://doi.org/10.1016/j.compag.2016.03.015</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B3"></a>Alderman, P.D. 2020. "A comprehensive R interface for the DSSAT Cropping Systems Model". <em>Computers and Electronics in Agriculture,</em> 172: 105325, ISSN: 0168-1699, DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.compag.2020.105325" target="_blank">https://doi.org/10.1016/j.compag.2020.105325</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B4"></a>Dias,
|
||
M.P.N.M., Navaratne, C.M., Weerasinghe, K.D.N. & Hettiarachchi,
|
||
R.H.A.N. 2016. "Application of DSSAT Crop Simulation Model to Identify
|
||
the Changes of Rice Growth and Yield in Nilwala River Basin for
|
||
Mid-centuries under Changing Climatic Conditions". <em>Procedia Food Science</em> 6: 159-163, ISSN: 2211-601X, DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.profoo.2016.02.039" target="_blank">https://doi.org/10.1016/j.profoo.2016.02.039</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B5"></a>Gouache,
|
||
D., Bouchon, A.S., Jouanneau, E. & Le Bris, X. 2015.
|
||
"Agrometeorological analysis and prediction of wheat yield at the
|
||
departmental level in France". <em>Agricultural and Forest Meteorology,</em> 209-210: 1-10, ISSN: 0168-1923, DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.profoo.2016.02.039" target="_blank">https://doi.org/10.1016/j.agrformet.2015.04.027</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B6"></a>Guevara, E. 2007. La simulación del desarrollo, crecimiento y rendimiento en maíz. Available: <a href="http://www.fertilizando.com/articulos/simulaciondesarrollocrecimientoyrendimientoenmaiz.asp" target="_blank">http://www.fertilizando.com/articulos/simulaciondesarrollocrecimientoyrendimientoenmaiz.asp</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B7"></a>Hernández,
|
||
A, Pérez, J.M., Bosh, D. & Castro, N. 2015. Clasificación de los
|
||
suelos de Cuba. 1st Ed. Ed. Instituto Nacional de Ciencias Agrícolas,
|
||
González, O. (ed.), San José de las Lajas, Mayabeque, Cuba, p. 93.
|
||
[ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B8"></a>Hernández,
|
||
N., Soto, F. & Florido, R. 2017. "Influencia de tres fechas de
|
||
siembra sobre la productividad biológica del cultivo del sorgo (<em>Sorghum bicolor</em> L. Moench) ". <em>Cultivos Tropicales</em>, 38(3): 64-71, ISSN: 1819-4087. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B9"></a>IIG. 2012. Guía Técnica para el cultivo del Maíz. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B10"></a>Jiang,
|
||
R., He, W., Zhou, W., Hou, Y., Yang, J.Y. & He, P. 2019. "Exploring
|
||
management strategies to improve maize yield and nitrogen use
|
||
efficiency in northeast China using the DNDC and DSSAT models". <em>Computers and Electronics in Agriculture,</em>166: 104988, ISSN: 0168-1699, DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.compag.2019.104988" target="_blank">https://doi.org/10.1016/j.compag.2019.104988</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B11"></a>Marek,
|
||
G.W., Marek, T.H., Xue, Q., Gowda, P.H., Evett, S.R. & Brauer, D.K.
|
||
2017. "Simulating Evapotranspiration and Yield Response of Selected
|
||
Corn Varieties under Full and Limited Irrigation in the Texas High
|
||
Plains Using DSSAT-CERES-Maize. Trans". <em>Transactions of the ASABE</em>, 60(3): 837-846, ISSN: 2151-0040, DOI: <a href="https://doi.org/10.13031/trans.12048" target="_blank">https://doi.org/10.13031/trans.12048</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B12"></a>Martín, G.M., Rivera, R., Arias, L. & Rentería, M. 2009. "Efecto de la <em>Canavalia ensiformis</em> y micorrizas arbusculares en el cultivo del maíz". <em>Cuban Journal of Agricultural Science,</em> 43(2): 191-199, ISSN: 2079-3480. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B13"></a>Mendoza, P.J.G. 2017. "El cultivo del maíz en el mundo y en Perú". <em>Revista De Investigaciones De La Universidad Le Cordon Bleu</em> 4(2): 73-79, ISSN: 2409-1537, DOI: <a href="https://doi.org/10.36955/RIULCB.2017v4n2.005" target="_blank">https://doi.org/10.36955/RIULCB.2017v4n2.005</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B14"></a>ONEI.
|
||
2017. Capítulo 9: Agricultura, Ganadería, Silvicultura y Pesca. In:
|
||
Anuario Estadístico de Cuba 2016. Oficina Nacional de Estadística e
|
||
Información. La Habana, Cuba, p. 449, ISBN: 978-959-7119-62-3. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B15"></a>Pérez-
|
||
Madruga, Y., Rosales-Jenquis, P.R., Costales-Menéndez, D. &
|
||
Falcón-Rodríguez, A. 2019. "Aplicación combinada de quitosano y HMA en
|
||
el rendimiento de maíz". <em>Cultivos Tropicales</em>, 40(4): e06, ISSN: 1819-4087. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B16"></a>Raes,
|
||
D., Steduto, P., Hsiao, T. & Fereres, E., 2018. Chapter 2: Users
|
||
Guide. In: AquaCrop Reference Manual. Ed. Food and Agriculture
|
||
Organization of the United Nations, Rome, Italy. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B17"></a>Ren,
|
||
H., Li, Z., Cheng, Y., Zhang, J., Liu, P., Li, R., Yang, Q., Dong, S.,
|
||
Zhang, J. & Zhao, B. 2020. "Narrowing Yield Gaps and Enhancing
|
||
Nitrogen Utilization for Summer Maize (<em>Zea mays</em> L) by Combining the Effects of Varying Nitrogen Fertilizer Input and Planting Density in DSSAT Simulations". <em>Frontiers in Plant Science</em>, 11: 560466, ISSN: 1664-462X, DOI: <a href="https://doi.org/10.3389/fpls.2020.560466" target="_blank">https://doi.org/10.3389/fpls.2020.560466</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B18"></a>Rodríguez,
|
||
O., Florido, R. & Varela, M. 2018. "Aplicaciones de la modelación
|
||
matemática y la simulación de cultivos agrícolas en Cuba". <em>Cultivos Tropicales</em>, 39(1): 121-126, ISSN: 1819-4087. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B19"></a>Shen,
|
||
H., Xu, F., Zhao, R., Xing, X. & Ma, X. 2020. "Optimization of
|
||
Sowing Date, Irrigation, and Nitrogen Management of Summer Maize Using
|
||
the DSSAT-CERES-Maize Model in the Guanzhong Plain, China". <em>Transactions of the ASABE</em>, 63(4): 789-797, ISSN: 2151-0040, DOI: <a href="https://doi.org/10.13031/trans.13654" target="_blank">https://doi.org/10.13031/trans.13654</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B20"></a>Soto-
|
||
Bravo, F. & González-Lutz, M.I., 2019. "Análisis de métodos
|
||
estadísticos para evaluar el desempeño de modelos de simulación en
|
||
cultivos hortícolas". <em>Agronomía Mesoamericana</em>, 30(2): 517-534, ISSN: 2215-3608, DOI: <a href="https://doi.org/10.15517/am.v30i2.33839" target="_blank">https://doi.org/10.15517/am.v30i2.33839</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B21"></a>Tatsumi,
|
||
K. 2016. "Effects of automatic multi-objective optimization of crop
|
||
models on corn yield reproducibility in the U.S.A". <em>Ecological Modelling,</em> 322: 124-137, ISSN:0304-3800, DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.ecolmodel.2015.11.006" target="_blank">https://doi.org/10.1016/j.ecolmodel.2015.11.006</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B22"></a>Tian,
|
||
Z., Xu, H., Sun, L., Fan, D., Fischer, G., Zhong, H., Zhang, P., Pope,
|
||
E., Kent, C. & Wu, W. 2020. "Using a cross-scale simulation tool to
|
||
assess future maize production under multiple climate change scenarios:
|
||
An application to the Northeast Farming Region of China". <em>Climate Services</em>, 18: 100150, ISSN: 2405-8807, DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.cliser.2020.100150" target="_blank">https://doi.org/10.1016/j.cliser.2020.100150</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B23"></a>Tofa,
|
||
A.I., Chiezey, U.F., Babaji, B.A., Kamara, A.Y., Adnan, A.A., Beah, A.
|
||
& Adam, A.M. 2020. "Modeling Planting-Date Effects on
|
||
Intermediate-Maturing Maize in Contrasting Environments in the Nigerian
|
||
Savanna: An Application of DSSAT Model". <em>Agronomy</em>, 10(6): 871, ISSN: 2073-4395, DOI: <a href="https://doi.org/10.3390/agronomy10060871" target="_blank">https://doi.org/10.3390/agronomy10060871</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B24"></a>Tovihoudji,
|
||
P.G., Akponikpè, P.B.I., Agbossou, E.K. & Bielders, C.L. 2019.
|
||
"Using the DSSAT Model to Support Decision Making Regarding Fertilizer
|
||
Microdosing for Maize Production in the Sub-humid Region of Benin". <em>Frontiers in Environmental Science</em>, 7: 13, ISSN: 2296-665X, DOI: <a href="https://doi.org/10.3389/fenvs.2019.00013" target="_blank">https://doi.org/10.3389/fenvs.2019.00013</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B25"></a>Willmott, C.J. 1982. "Some Comments on the Evaluation of Model Performance". <em>Bulletin of the American Meteorological Society</em>, 63(11): 1309-1313, ISSN: 520-0477, DOI: <a href="https://doi.org/10.1175/1520-0477(1982)063%3C1309:SCOTEO%3E2.0.CO;2" target="_blank">https://doi.org/10.1175/1520-0477(1982)063%3C1309:SCOTEO%3E2.0.CO;2</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B26"></a>Xu,
|
||
W., Liu, C., Wang, K., Xie, R., Ming, B., Wang, Y., Zhang, G., Liu, G.,
|
||
Zhao, R., Fan, P., Li, S. & Hou, P. 2017. "Adjusting maize plant
|
||
density to different climatic conditions across a large longitudinal
|
||
distance in China". <em>Field Crops Research</em>, 212: 126-134, ISSN: 0378-4290, DOI: <a href="https://doi.org/10.1016/j.fcr.2017.05.006" target="_blank">https://doi.org/10.1016/j.fcr.2017.05.006</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
<p class="ref" onclick="window.history.back();"><a name="B27"></a>Yan,
|
||
P., Pan, J., Zhang, W., Shi, J., Chen, X. & Cui, Z. 2017. "A high
|
||
plant density reduces the ability of maize to use soil nitrogen". <em>Plos One,</em> 12(2): e0172717, ISSN: 1932-6203, DOI: <a href="https://doi.org/10.1371/journal.pone.0172717" target="_blank">https://doi.org/10.1371/journal.pone.0172717</a>. [ <a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&pid=S2079-3480202100020000800000&lng=en','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a> ] </p>
|
||
</div></div>
|
||
<div class="foot-notes">
|
||
<div class="history"><p>Recibido:
|
||
24 de Noviembre de 2020; Aprobado:
|
||
15 de Abril de 2021</p></div>
|
||
<div class="author-notes"><p class="corresp"><a name="c2"></a>
|
||
<sup>*</sup><em>Email:<a href="mailto:osmel@inca.edu.cu">osmel@inca.edu.cu</a></em></p></div>
|
||
</div>
|
||
<div class="article-license"><p><a rel="license" href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.es"><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/88x31.png" alt="Creative Commons License" style="border-width:0"></a></p></div>
|
||
</div></div></div><div class="container"><div align="left"></div><div class="spacer"> </div><!--cc--><!--mode=license--><div xmlns="" class="footer">San José de las Lajas, Carretera Central, km 47 1/2 <br><img src="Simulaci%C3%B3n%20de%20estrategias%20de%20manejo%20a%20partir%20del%20modelo%20DSSAT%20para%20incrementar%20los%20rendimientos%20de%20un%20cultivar%20de%20ma%C3%ADz_files/e-mailt.gif" border="0"><br><a class="email" href="mailto:cjas@ica.co.cu">cjas@ica.co.cu</a><script type="text/javascript">
|
||
var _gaq = _gaq || [];
|
||
_gaq.push(['_setAccount', 'UA-4491438-1']);
|
||
_gaq.push(['_trackPageview']);
|
||
_gaq.push(['_setSampleRate', '']);
|
||
|
||
(function() {
|
||
var ga = document.createElement('script'); ga.type = 'text/javascript'; ga.async = true;
|
||
ga.src = ('https:' == document.location.protocol ? 'https://ssl' : 'http://www') + '.google-analytics.com/ga.js';
|
||
var s = document.getElementsByTagName('script')[0]; s.parentNode.insertBefore(ga, s);
|
||
})();
|
||
|
||
</script>
|
||
</div></div>
|
||
|
||
|
||
|
||
</body></html>
|
||
<!--transformed by PHP 06:09:55 01-09-2025-->
|
||
<!--CACHE MSG: CACHE NAO FOI UTILIZADO -->
|
||
<!-- REQUEST URI: /scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2079-34802021000200008&lng=es&nrm=iso&tlng=es-->
|
||
<!--SERVER:201.220.222.60--> |